Marketing cho sản phẩm Ocop

Tóm tắt: Marketing sản phẩm OCOP không đơn thuần là chạy quảng cáo, đăng Facebook hay đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử. Bài toán quan trọng hơn là chuyển những giá trị vốn có của địa phương — vùng nguyên liệu, con người, tri thức bản địa, quy trình sản xuất, chất lượng và văn hóa — thành một thương hiệu mà khách hàng có thể nhìn thấy, hiểu, tin tưởng, lựa chọn và sẵn sàng mua lại. Muốn làm được điều đó, chủ thể OCOP cần kết hợp đúng giữa định vị thương hiệu, câu chuyện sản phẩm, bằng chứng, bao bì, dữ liệu sản phẩm và kết nối khách hàng.

Marketing sản phẩm OCOP cần bắt đầu từ một câu hỏi khác

Khi làm việc với sản phẩm địa phương, có một nghịch lý rất dễ nhận thấy: Người làm ra sản phẩm hiểu sản phẩm rất sâu, nhưng người mua lại biết quá ít về những giá trị phía sau nó. Người trồng chè biết vùng chè của mình khác vùng khác ở đâu. Người làm mật ong hiểu từng mùa hoa. Người trồng cà phê hiểu giống cây, độ cao, thời điểm thu hoạch và phương pháp sơ chế.

Nhưng khi tất cả những giá trị ấy được đưa lên một kệ hàng, khách hàng đôi khi chỉ nhìn thấy: Một hộp trà hay 1 gói cafe, .. và không có nhiều sự khác nhau giữa các sản phẩm trên kệ hàng.  Đây chính là khoảng cách mà marketing sản phẩm OCOP phải giải quyết.

Sản phẩm có giá trị chưa đủ. Thị trường phải nhìn thấy và hiểu được giá trị đó.

Marketing sản phẩm OCOP như thế nào ?

Marketing sản phẩm OCOP là quá trình nghiên cứu thị trường, xác định khách hàng, định vị sản phẩm và chuyển những giá trị đặc trưng của sản phẩm, chủ thể và địa phương thành lý do để khách hàng nhận biết, tin tưởng, lựa chọn và tiếp tục mua sản phẩm.

Marketing  vì vậy không nên được hiểu đơn giản là: Chạy quảng cáo, Đăng bài mạng xã hội, Làm Video, Mời KOL/KOC , Bán hàng trên các sàn Thương mại điện tử, Tổ chức Livestream.. mà chúng ta cần phải đi từ gốc. Cần trả lời các câu hỏi như sau: 

  • Sản phẩm dành cho ai?
  • Điều gì khiến sản phẩm khác biệt?
  • Khách hàng đang mua công dụng hay mua một giá trị lớn hơn?
  • Điều gì khiến họ tin?
  • Tại sao họ phải lựa chọn sản phẩm này thay vì hàng chục sản phẩm tương tự?

Nếu chưa trả lời được những câu hỏi trên, tăng ngân sách quảng cáo chưa chắc giải quyết được vấn đề.

Sản phẩm đạt OCOP nhưng tại sao vẫn khó bán?

Đạt OCOP là một cột mốc quan trọng. Nhưng việc được công nhận và việc được thị trường lựa chọn là hai bài toán khác nhau. Một sản phẩm có thể được đầu tư tốt về chất lượng nhưng vẫn gặp những vấn đề như:

  • Khách hàng chưa biết đến.
  • Biết đến nhưng không hiểu sản phẩm khác biệt ở đâu.
  • Hiểu nhưng chưa có đủ lý do để tin.
  • Tin nhưng không thấy lý do để trả giá cao hơn.
  • Mua một lần nhưng không quay lại.

Đặc biệt, nếu hàng chục sản phẩm cùng truyền thông theo kiểu:

“Đặc sản quê hương.”

“Sản phẩm chất lượng cao.”

“100% tự nhiên.”

“OCOP 3 sao.”

Thông điệp na ná như nhau, không có sự khác biệt và gây tò mò cho khách hàng. Khi khác biệt không rõ ràng, thị trường thường quay về yếu tố dễ so sánh nhất: GIÁ BÁN SẢN PHẨM . Và đấy là điểm yếu của các sản phẩm Ocop 

Nếu sản phẩm OCOP chỉ cạnh tranh bằng giá, rất nhiều giá trị đã được đầu tư vào vùng nguyên liệu, chất lượng, bao bì và xây dựng thương hiệu sẽ khó được chuyển thành giá trị kinh tế.

Đừng marketing thứ hàng Ocop . Hãy marketing giá trị phía sau những thành quả đạt được 

Một trong những sai lầm Checkgo cho rằng các chủ thể cần tránh là lấy số sao OCOP làm toàn bộ định vị thương hiệu. Khách hàng có thể quan tâm sản phẩm đạt bao nhiêu sao. Nhưng họ còn quan tâm:

  • Sản phẩm có ngon không?
  • Có phù hợp với tôi không?
  • Nguồn gốc thế nào?
  • Có đáng tin không?
  • Có gì khác với sản phẩm tôi đang sử dụng?
  • Có phù hợp làm quà không?
  • Tại sao giá lại cao hơn?

Vì vậy, số sao nên đóng vai trò như một lớp bằng chứng, chứ không phải toàn bộ câu chuyện thương hiệu.

Câu hỏi quan trọng hơn là:

Điều gì phía sau việc được công nhận OCOP tạo nên giá trị thực sự của sản phẩm?

5 lớp giá trị tạo nên thương hiệu OCOP

Từ góc độ marketing và xây dựng thương hiệu, tôi đề xuất chủ thể OCOP tập trung vào 5 lớp giá trị:

1. Nguồn gốc

Nguồn gốc là một trong những tài sản thương hiệu mạnh nhất của sản phẩm địa phương. Chúng ta không chỉ nói: Trà Thái nguyên mà hãy đi sâu vào: Vùng nguyên liệu trồng , Giống  Trà gì, Địa hình, Điều kiện tự nhiên khác biệt , Quy trình sản xuất và chế biến , Đặc điểm gì khác biệt ..

Tương tự, mật ong vùng cao, quế, hồi, dược liệu, trái cây, gạo, nước mắm hay sản phẩm làng nghề đều có những lớp giá trị gắn với địa phương.

Địa phương không chỉ là địa chỉ sản xuất. Địa phương có thể trở thành tài sản thương hiệu.

2. Con người và tri thức bản địa

Đằng sau rất nhiều sản phẩm OCOP là những tri thức khó có thể sao chép nhanh chóng.

Đó có thể là: Kinh nghiệm chọn nguyên liệu. Thời điểm thu hoạch. Cách chế biến. Kỹ thuật lên men. Phương pháp sấy. Cách phối trộn. Kỹ thuật thủ công. Bí quyết được truyền qua nhiều thế hệ. Đây là những tài sản vô hình rất có giá trị.

Thay vì chỉ kể:

“Sản phẩm được làm thủ công.”

Hãy làm rõ để khách hàng hiểu 

  • Thủ công ở công đoạn nào?
  • Tại sao phải làm như vậy?
  • Điều đó ảnh hưởng thế nào đến sản phẩm?

Câu chuyện càng cụ thể, thương hiệu càng có khả năng tạo khác biệt.

3. Bằng chứng

Một câu chuyện hay giúp khách hàng chú ý. Nhưng bằng chứng mới giúp xây dựng niềm tin.Marketing sản phẩm OCOP cần chuyển từ: “Chúng tôi nói sản phẩm tốt”  sang: “Đây là những thông tin giúp bạn hiểu vì sao sản phẩm có giá trị.”

Bằng chứng có thể bao gồm:

  • Thông tin nguồn gốc
  • Vùng nguyên liệu
  • Quy trình sản xuất
  • Thông tin chủ thể
  • Thông tin OCOP
  • Chứng nhận phù hợp
  • Kết quả kiểm nghiệm phù hợp
  • Hình ảnh thực tế
  • Video sản xuất
  • Thông tin lô sản xuất
  • Các tài liệu liên quan.

Nguyên tắc mà Checkgo cho rằng : 

Nói ít hơn về việc mình tốt thế nào. Cho khách hàng thấy nhiều hơn.

4. Trải nghiệm

Khách hàng không chỉ mua sản phẩm. Họ trải nghiệm toàn bộ những gì bao quanh sản phẩm:

  • Tên thương hiệu.
  • Logo.
  • Bao bì.
  • Màu sắc.
  • Hình ảnh.
  • Cách mở hộp.
  • Nội dung.
  • Cách sử dụng.
  • Câu chuyện.
  • Dịch vụ.

Một sản phẩm có chất lượng tốt nhưng bao bì thiếu chuyên nghiệp vẫn có thể bị khách hàng đánh giá thấp hơn giá trị thực. Ngược lại, một trải nghiệm được xây dựng tốt có thể giúp khách hàng cảm nhận rõ hơn giá trị mà người sản xuất đã tạo ra. Đây là lý do xây dựng thương hiệu không phải việc “trang trí” cho sản phẩm.

Thương hiệu là cách giá trị của sản phẩm được thị trường cảm nhận.

5. Kết nối

Đây là lớp giá trị nhiều doanh nghiệp địa phương còn bỏ ngỏ. Hãy tưởng tượng một chủ thể bán 50.000 sản phẩm mỗi năm. Theo cách nhìn truyền thống: 50.000 sản phẩm đã được bán. Theo cách nhìn marketing: 50.000 điểm tiếp xúc với khách hàng đã được tạo ra. Nhưng sau khi sản phẩm rời cửa hàng: 

  • Doanh nghiệp có biết ai đang sử dụng?
  • Khách hàng có hài lòng không?
  • Họ có muốn mua lại không?
  • Có thể giới thiệu sản phẩm khác không?
  • Có thể chăm sóc họ không?

Nếu không tạo được điểm kết nối, mỗi lần bán hàng doanh nghiệp lại phải bắt đầu tìm khách hàng gần như từ đầu. Vì vậy, marketing OCOP cần mở rộng từ: Bán hàng sang: Bán → Kết nối → Chăm sóc → Mua lại → Giới thiệu.

Công thức marketing cho sản phẩm OCOP

Có thể cô đọng thành một hành trình:

NGUỒN GỐC

↓

BẰNG CHỨNG

↓

CÂU CHUYỆN

↓

TRẢI NGHIỆM

↓

KẾT NỐI

↓

MUA LẠI

Nếu thiếu nguồn gốc, sản phẩm khó tạo bản sắc. Nếu thiếu bằng chứng, câu chuyện khó tạo niềm tin. Nếu thiếu câu chuyện, giá trị địa phương khó được ghi nhớ. Nếu thiếu trải nghiệm, sản phẩm khó tạo giá trị cảm nhận cao. Nếu thiếu kết nối, doanh nghiệp khó xây dựng khách hàng lâu dài.

Bao bì OCOP không chỉ để chứa hàng

Bao bì là một trong những tài sản marketing quan trọng nhất mà doanh nghiệp đã sở hữu. Một sản phẩm đi đến đâu, bao bì đi đến đó. Nếu doanh nghiệp bán 100.000 sản phẩm: Doanh nghiệp đang sở hữu 100.000 điểm truyền thông tiềm năng.

Nhưng bao bì có giới hạn về diện tích. Vì vậy, doanh nghiệp cần thiết kế hai lớp:

Lớp vật lý

Bao bì truyền tải những thông tin quan trọng nhất.

Lớp số

Mở rộng thông tin và trải nghiệm phía sau sản phẩm. Đây là nơi QR và Hồ sơ số sản phẩm có thể phát huy giá trị.

Từ QR đến Hồ sơ số sản phẩm OCOP

QR không nên chỉ dẫn đến trang chủ doanh nghiệp. Một hành trình có giá trị hơn là:

SẢN PHẨM

↓

QR

↓

HỒ SƠ SỐ SẢN PHẨM

↓

NGUỒN GỐC

↓

QUY TRÌNH

↓

CHỨNG NHẬN

↓

CÂU CHUYỆN

↓

KẾT NỐI KHÁCH HÀNG

Khi đó, một điểm nhỏ trên bao bì có thể mở ra toàn bộ câu chuyện phía sau sản phẩm. Bao bì trở thành điểm bắt đầu. Hồ sơ số trở thành không gian mở rộng.

Marketing OCOP 3 sao, 4 sao và 5 sao không nên giống nhau

Sản phẩm OCOP 3 sao: Xây dựng hiện diện và nhận biết

Ở giai đoạn này, ưu tiên thường nên là: Chuẩn hóa hình ảnh → làm rõ câu chuyện → xây dựng hiện diện số → tiếp cận khách hàng ngoài phạm vi quen thuộc.

Đừng cố xuất hiện trên mọi kênh. Hãy xây nền móng thương hiệu trước.

Sản phẩm OCOP 4 sao: Mở rộng thị trường

Khi sản phẩm đã có nền tảng tốt hơn, bài toán chuyển sang: Chuẩn hóa thương hiệu → tăng độ tin cậy → mở rộng phân phối → xây dựng khách hàng ngoài địa phương. Website, bao bì, Hồ sơ số, mạng xã hội, điểm bán và tài liệu thương mại cần truyền tải một câu chuyện thống nhất.

Sản phẩm OCOP 5 sao: Xây dựng năng lực đi xa

Với những sản phẩm hướng tới quy mô lớn hơn, marketing cần bắt đầu giao nhau với quản trị dữ liệu. Doanh nghiệp cần quan tâm đến: Nguồn gốc. Vùng nguyên liệu. Thông tin sản phẩm. Thông tin lô. Chứng nhận. Tài liệu. Ngôn ngữ. Thị trường. Đối tác.

Dữ liệu sản phẩm càng được chuẩn hóa, doanh nghiệp càng thuận lợi khi xây dựng hệ thống thương mại chuyên nghiệp hơn.

Marketing OCOP trên Facebook, TikTok và website nên khác nhau

Không nên đăng cùng một nội dung lên tất cả các kênh.

Facebook

  • Phù hợp với:
  • Câu chuyện chủ thể.
  • Câu chuyện địa phương.
  • Khách hàng.
  • Hình ảnh sản phẩm.
  • Hoạt động doanh nghiệp.
  • Nội dung giáo dục.

TikTok

Nên ưu tiên:

  • Con người thật.
  • Vùng nguyên liệu thật.
  • Quy trình thật.
  • Khoảnh khắc sản xuất.
  • Câu chuyện ngắn.
  • So sánh.
  • Hành trình từ nguyên liệu đến sản phẩm.
  • Đừng biến TikTok thành catalogue.

Hồ sơ số doanh nghiệp trên Checkgo 

Website -Hồ sơ số doanh nghiệp  cần đóng vai trò trung tâm thông tin đáng tin cậy.

Tại đây doanh nghiệp có thể xây dựng:

  • Trang sản phẩm.
  • Câu chuyện thương hiệu.
  • Vùng nguyên liệu.
  • Quy trình.
  • Chứng nhận.
  • Kiến thức chuyên ngành.
  • Câu hỏi thường gặp.
  • Hồ sơ số.
  • Nội dung phục vụ tìm kiếm.
  • Mạng xã hội tạo sự chú ý.
  • Website xây dựng chiều sâu.
  • Hồ sơ số kết nối trực tiếp với từng sản phẩm.

Marketing OCOP hướng tới xuất khẩu cần thay đổi tư duy

Khi hướng đến thị trường lớn hơn, một câu chuyện hay vẫn quan trọng nhưng chưa đủ. Doanh nghiệp cần bắt đầu xây dựng năng lực dữ liệu sản phẩm.

Thông tin có thể bao gồm:

  • Mã sản phẩm

  • Quy cách

  • Nhà sản xuất

  • Nguồn gốc

  • Vùng nguyên liệu

  • Lô sản xuất

  • Quy trình

  • Chứng nhận

  • Tài liệu chất lượng

  • Hình ảnh

  • Ngôn ngữ

  • Thông tin theo từng thị trường.

Có thể hình dung: Marketing trong nước:  giúp khách hàng hiểu và lựa chọn.

Marketing hướng tới thị trường quốc tế : ngoài thương hiệu còn cần khả năng cung cấp thông tin sản phẩm ngày càng chuyên nghiệp.

Vì vậy:

Sản phẩm muốn đi xa, dữ liệu sản phẩm cũng phải sẵn sàng đi cùng.

8 bước xây dựng chiến lược marketing cho sản phẩm OCOP


8 bước xây dựng chiến lược Marketing cho sản phẩm Ocop

Bước 1: Xác định khách hàng

Không thể bán cho “tất cả mọi người”.

Hãy xác định rõ:

  • Ai mua?
  • Mua để dùng hay làm quà?
  • Thu nhập?
  • Khu vực?
  • Hành vi?
  • Điều gì khiến họ lựa chọn?

Bước 2: Xác định giá trị khác biệt

Tìm 1–3 giá trị thực sự quan trọng. Không cần cố kể mọi thứ.

Bước 3: Chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm

Nguồn gốc, quy trình, chứng nhận và thông tin chủ thể cần được tổ chức rõ ràng.

Bước 4: Xây dựng định vị

Khách hàng cần nhớ sản phẩm về điều gì?

Bước 5: Xây dựng câu chuyện

Chuyển dữ liệu thành nội dung dễ hiểu, dễ nhớ và có cảm xúc.

Bước 6: Thiết kế trải nghiệm

Bao bì, hình ảnh, website và điểm bán cần cùng thể hiện một định vị.

Bước 7: Xây dựng điểm kết nối

Đừng để mối quan hệ kết thúc sau khi khách hàng mua.

Bước 8: Đo lường và cải tiến

Theo dõi:

  • Khách hàng quan tâm nội dung nào?
  • Sản phẩm nào được xem nhiều?
  • Khách hàng hỏi gì?
  • Tại sao họ mua?
  • Tại sao họ không mua lại?

Dữ liệu đó phải quay trở lại giúp doanh nghiệp cải tiến sản phẩm và marketing.

Câu hỏi thường gặp về marketing sản phẩm OCOP

Marketing sản phẩm OCOP là gì?

Marketing sản phẩm OCOP là quá trình giúp thị trường nhận biết, hiểu, tin tưởng và lựa chọn những giá trị đặc trưng của sản phẩm OCOP thông qua định vị, thương hiệu, câu chuyện, bằng chứng, trải nghiệm và kết nối khách hàng.

Sản phẩm đạt OCOP có cần làm marketing không?

Có. Việc được công nhận OCOP và việc được khách hàng lựa chọn là hai vấn đề khác nhau. Marketing giúp chuyển những giá trị đã được xây dựng thành lý do để thị trường quan tâm và mua sản phẩm.

Marketing OCOP nên bắt đầu từ đâu?

Nên bắt đầu từ khách hàng và giá trị khác biệt của sản phẩm, sau đó mới lựa chọn kênh quảng bá.

Có nên lấy số sao OCOP làm thông điệp chính không?

Số sao là một bằng chứng quan trọng nhưng không nên là toàn bộ định vị. Khách hàng còn cần hiểu sản phẩm có gì khác biệt và phù hợp với họ như