Mã UID theo Nghị định 372/2026/NĐ-CP là gì và doanh nghiệp cần chuẩn bị gì

Mã UID theo Nghị định 372/2026/NĐ-CP và xu hướng định danh, xác thực, truy xuất nguồn gốc sản phẩm

Nghị định 372/2026/NĐ-CP quy định việc định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa bằng mã UID, ban hành ngày 29/09/2026 và có hiệu lực từ 01/01/2027. Truy xuất chỉ bắt buộc với hàng thuộc nhóm rủi ro cao theo danh mục do bộ quản lý ngành ban hành. Hàng rủi ro trung bình, rủi ro thấp và hàng xuất khẩu thì thực hiện tự nguyện.

Tóm tắt

Phụ lục kèm Nghị định 372/2026/NĐ-CP quy định về mã định danh sản phẩm, hàng hóa, gọi là mã UID. Theo phụ lục, UID được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế và tiêu chuẩn quốc gia như GS1, GTIN, SGTIN, GLN, SSCC, GS1 Digital Link, chuẩn W3C về định danh phi tập trung và TCVN 13274:2020 về truy xuất nguồn gốc. Mã UID được thể hiện dưới dạng mã hai chiều theo chuẩn GS1 Digital Link và hướng tới khả năng đọc, giải mã, xác thực, truy xuất trong phạm vi quốc gia và quốc tế. Nghị định UID

Điểm quan trọng là UID không nên được hiểu đơn giản là một mã QR mới. QR Code chỉ là phương tiện thể hiện và truy cập dữ liệu. UID là lớp định danh phía sau, giúp xác định sản phẩm, lô sản xuất hoặc từng đơn vị sản phẩm và kết nối sản phẩm vật lý với dữ liệu số tương ứng. Khi kết hợp với định hướng quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc của Nghị định 37/2026/NĐ-CP, có thể thấy xu hướng đang chuyển từ việc gắn mã để cung cấp thông tin sang xây dựng hạ tầng định danh và dữ liệu sản phẩm có khả năng liên thông. Nghị định 37/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 23/01/2026, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa. 

Sản phẩm của tôi có bắt buộc phải có mã UID không?

Mã UID là gì

Theo Phụ lục của Nghị định 372/2026/NĐ-CP, mã định danh sản phẩm, hàng hóa được xây dựng trên cơ sở tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế GS1 về mã số, mã vạch và các tiêu chuẩn liên quan, chuẩn W3C về định danh phi tập trung, TCVN 13274:2020 về truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn GS1 Digital Link. Nghị định UID

Điều này cho thấy mã UID được định hướng trở thành một phần của hệ thống dữ liệu sản phẩm chứ không chỉ là một mã để người tiêu dùng quét. Một sản phẩm sau khi được định danh có thể được kết nối với dữ liệu về nhà sản xuất, nguồn gốc, lô sản xuất, quy trình, chứng nhận, kiểm nghiệm, phân phối và các thông tin liên quan khác tùy theo từng hệ thống và yêu cầu quản lý.

Có thể hình dung đơn giản theo mô hình sản phẩm vật lý, mã UID, định danh chuẩn, dữ liệu số và hệ thống truy xuất. Mỗi sản phẩm hoặc nhóm sản phẩm có một định danh rõ ràng, từ đó các hệ thống phía sau có thể nhận biết sản phẩm đang được truy vấn là gì và trả về dữ liệu tương ứng.

Cấu trúc mã UID theo GS1 Digital Link

Phụ lục quy định mã định danh sản phẩm, hàng hóa được thể hiện dưới dạng mã hai chiều theo chuẩn GS1 Digital Link. Cấu trúc được nêu trong phụ lục theo dạng https://DOMAIN/01/GTIN/10or21/SGTIN. Nghị định UID

Trong đó, trường dữ liệu 01 theo tiêu chuẩn GS1 thể hiện GTIN, tức Global Trade Item Number. Đây là mã dùng để nhận diện một loại sản phẩm hoặc đơn vị thương mại. GTIN đóng vai trò là căn cứ định danh cơ bản của sản phẩm trong cấu trúc UID.

Đối với các trường hợp cần định danh sâu hơn, đặc biệt với sản phẩm có mức độ rủi ro cao hoặc cần quản lý đến từng đơn vị, phụ lục đề cập việc sử dụng trường dữ liệu 10 hoặc 21. Trong hệ thống GS1, trường 10 thường được sử dụng cho số lô hoặc số mẻ, còn trường 21 thường được sử dụng cho số serial của từng đơn vị sản phẩm. Nghị định UID

Như vậy, định danh có thể được tổ chức theo nhiều cấp. GTIN cho biết đây là sản phẩm gì. Thông tin lô cho biết sản phẩm thuộc lô sản xuất nào. Serial có thể giúp xác định chính xác từng đơn vị sản phẩm riêng biệt.

UID không chỉ là QR Code

Một trong những điểm doanh nghiệp cần hiểu rõ là QR Code và UID không phải là hai khái niệm hoàn toàn giống nhau. QR Code là công nghệ mã hai chiều dùng để chứa hoặc dẫn tới dữ liệu. UID là mã định danh của sản phẩm và được xây dựng theo một cấu trúc tiêu chuẩn.

Hiện nay nhiều doanh nghiệp sử dụng QR theo mô hình QR dẫn đến một đường link trên website. Cách này có thể đáp ứng nhu cầu cung cấp thông tin nhưng khả năng liên thông phụ thuộc nhiều vào cách từng doanh nghiệp hoặc nhà cung cấp tự xây dựng hệ thống.

Trong mô hình UID, định danh sản phẩm được chuẩn hóa hơn. Khi quét mã, hệ thống có thể nhận biết GTIN, lô sản xuất hoặc serial và sử dụng những thông tin đó để truy vấn dữ liệu tương ứng. Vì vậy, giá trị lớn nhất không nằm ở hình vuông QR được in trên bao bì mà nằm ở cấu trúc định danh và hệ thống dữ liệu phía sau.

Có thể hiểu theo cách đơn giản rằng QR là cánh cửa, còn UID là danh tính của sản phẩm và cơ sở dữ liệu phía sau là nơi lưu giữ Hồ sơ số của sản phẩm.

Ý nghĩa của GS1 Digital Link

GS1 Digital Link là một thành phần quan trọng trong cấu trúc UID được nêu tại Phụ lục. Tiêu chuẩn này cho phép các mã định danh GS1 được biểu diễn trong một địa chỉ Internet có cấu trúc.

Điều này tạo ra cầu nối giữa sản phẩm vật lý và môi trường số. Khi một sản phẩm mang GTIN hoặc serial được quét, hệ thống có thể chuyển người dùng tới đúng dữ liệu của sản phẩm đó thay vì chỉ mở một trang web chung.

Cách tiếp cận này đặc biệt phù hợp với xu hướng xây dựng Hồ sơ số sản phẩm. Một mã định danh có thể được sử dụng xuyên suốt trong nhiều tình huống như truy xuất nguồn gốc, kiểm tra thông tin, xác thực, quản lý logistics, chăm sóc sau bán hàng hoặc cung cấp thông tin cho người tiêu dùng.

Phụ lục cũng yêu cầu UID được xây dựng trên cơ sở áp dụng mã nhận diện trường dữ liệu Application Identifier theo tiêu chuẩn GS1, nhằm bảo đảm khả năng liên thông và tương thích với GS1 Digital Link cùng các tiêu chuẩn kỹ thuật có liên quan. Nghị định UID

Từ Nghị định 37 đến Nghị định 372, xu hướng quản lý bằng dữ liệu ngày càng rõ

Nghị định 37/2026/NĐ-CP và Nghị định 372/2026/NĐ-CP có phạm vi điều chỉnh khác nhau nhưng khi đặt cạnh nhau cho thấy một hướng phát triển tương đối rõ trong quản lý sản phẩm, hàng hóa.

Nghị định 37/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tạo khuôn khổ chung cho hoạt động quản lý chất lượng. Chính Phủ Nghị định 372/2026/NĐ-CP đi sâu vào hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa. Chính Phủ

Nếu nhìn dưới góc độ công nghệ và dữ liệu, quá trình này có thể được hiểu theo chuỗi gồm mã số mã vạch, định danh, truy xuất, xác thực và liên thông dữ liệu.

Trước đây doanh nghiệp có thể tập trung vào việc đưa thông tin lên bao bì. Trong giai đoạn tiếp theo, dữ liệu sản phẩm ngày càng cần được chuẩn hóa để có thể được đọc bởi nhiều hệ thống, được truy xuất khi cần và phục vụ các yêu cầu quản lý khác nhau.

Tác động với doanh nghiệp sản xuất

Đối với doanh nghiệp sản xuất, vấn đề quan trọng không chỉ là thay đổi tem QR. Doanh nghiệp cần quan tâm đến cách tổ chức dữ liệu sản phẩm ngay từ bên trong.

Một sản phẩm có thể cần được quản lý theo tên sản phẩm, GTIN, nhà sản xuất, cơ sở sản xuất, nguyên liệu, lô sản xuất, ngày sản xuất, kiểm nghiệm, chứng nhận, đơn vị phân phối và các dữ liệu khác tùy ngành hàng.

Khi dữ liệu này được chuẩn hóa, doanh nghiệp có thể dễ dàng kết nối với hệ thống truy xuất hoặc định danh mà không phải xây dựng lại toàn bộ cơ sở dữ liệu khi quy định hoặc tiêu chuẩn thay đổi.

Đây cũng là lý do doanh nghiệp nên hạn chế sử dụng các hệ thống QR đóng, trong đó toàn bộ mã và dữ liệu phụ thuộc vào một cấu trúc riêng không có khả năng tương thích với các tiêu chuẩn phổ biến.

Tác động với nông sản và thực phẩm

Nông sản và thực phẩm là những nhóm sản phẩm có chuỗi dữ liệu tương đối dài. Một sản phẩm có thể bắt đầu từ vùng nguyên liệu, hộ sản xuất hoặc hợp tác xã, sau đó đi qua sơ chế, chế biến, đóng gói, kiểm nghiệm, chứng nhận, phân phối và bán lẻ.

Nếu từng khâu được kết nối với một hệ thống định danh phù hợp, người quản lý có thể truy ngược sản phẩm về lô sản xuất hoặc nguồn nguyên liệu tương ứng.

Một cấu trúc dữ liệu có thể gồm vùng nguyên liệu, mùa vụ, cơ sở sản xuất, quy trình, lô sản xuất, kiểm nghiệm, chứng nhận, đóng gói, GTIN, UID và dữ liệu phân phối.

Đối với người tiêu dùng, chỉ một phần thông tin cần được hiển thị. Trong khi đó, doanh nghiệp và cơ quan quản lý có thể cần những lớp dữ liệu chi tiết hơn. Vì vậy, hệ thống Hồ sơ số sản phẩm cần có khả năng phân quyền và tổ chức dữ liệu theo từng đối tượng sử dụng.

Tác động với doanh nghiệp xuất khẩu

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu, việc sử dụng các tiêu chuẩn quốc tế như GS1 và GTIN có ý nghĩa đáng chú ý vì giúp dữ liệu sản phẩm có cấu trúc thống nhất hơn khi làm việc với các đối tác trong chuỗi cung ứng.

Phụ lục UID đặt yêu cầu mã định danh có khả năng đọc, giải mã, xác thực và truy xuất trên phạm vi quốc gia và quốc tế. Nghị định UID

Điều này phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp xuất khẩu khi sản phẩm phải đi qua nhiều hệ thống như nhà nhập khẩu, kho vận, bán lẻ, thương mại điện tử hoặc hệ thống quản lý chất lượng.

Tuy nhiên, UID không thay thế các yêu cầu pháp lý hoặc tiêu chuẩn riêng của từng thị trường xuất khẩu. Doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm, nhãn hàng hóa, kiểm dịch, chứng nhận hoặc các tiêu chuẩn chuyên ngành của quốc gia nhập khẩu.

Hồ sơ số sản phẩm sẽ ngày càng quan trọng

Khi sản phẩm đã có một định danh chuẩn, câu hỏi tiếp theo là dữ liệu phía sau mã định danh đó nằm ở đâu và được tổ chức như thế nào. Đây chính là vai trò của Hồ sơ số sản phẩm.

Hồ sơ số có thể tập hợp thông tin sản phẩm, nguồn gốc, quy trình, chứng nhận, kiểm nghiệm, thông tin nhà sản xuất, hướng dẫn sử dụng, bảo hành, kênh phân phối và các dữ liệu khác trong suốt vòng đời sản phẩm.

Khi kết hợp với UID, mô hình có thể được tổ chức theo hướng GTIN hoặc UID kết nối tới GS1 Digital Link, sau đó tới Hồ sơ số sản phẩm và các lớp dữ liệu truy xuất, xác thực, chứng nhận và tương tác khách hàng.

Điểm khác biệt so với một trang giới thiệu sản phẩm thông thường là Hồ sơ số có thể trở thành nguồn dữ liệu trung tâm để nhiều hệ thống khác nhau sử dụng.

Checklist chuẩn bị trước 01/01/2027 

• Liệt kê sản phẩm, ghi rõ bộ nào quản lý từng nhóm hàng.

• Kiểm tra đã có mã GTIN (GS1 Việt Nam) cho từng sản phẩm chưa.

• Xác định cách quản lý: theo lô/mẻ hay theo từng đơn vị.

• Scan và ghi ngày hiệu lực cho các giấy tờ: công bố chất lượng, chứng nhận xuất xứ, hợp quy, hợp chuẩn.

• Gom dữ liệu chủ của sản phẩm về một chỗ, tức hồ sơ số sản phẩm.

• Nếu thuê đơn vị cung cấp dịch vụ khởi tạo dữ liệu, hợp đồng phải ghi rõ phạm vi, trách nhiệm về độ chính xác của dữ liệu và trách nhiệm pháp lý.

Kết luận

Nghị định 372/2026/NĐ-CP cho thấy hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm đang bước sang giai đoạn chuẩn hóa sâu hơn. Cùng với khuôn khổ quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa của Nghị định 37/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp cần bắt đầu nhìn QR Code không chỉ như một công cụ truyền thông mà như một điểm truy cập vào hệ thống dữ liệu sản phẩm. 

Thay đổi quan trọng nhất không phải là một mẫu QR mới mà là tư duy quản trị dữ liệu mới. Sản phẩm cần có định danh rõ ràng, dữ liệu có cấu trúc, khả năng truy xuất và khả năng liên thông. Trong bối cảnh đó, Hồ sơ số sản phẩm có thể trở thành một lớp hạ tầng quan trọng kết nối sản phẩm vật lý với thế giới số.

Đối với doanh nghiệp nông sản, thực phẩm, FMCG, hàng tiêu dùng và xuất khẩu, việc chuẩn hóa dữ liệu từ sớm có thể giúp giảm đáng kể chi phí chuyển đổi trong tương lai. Thay vì chờ đến khi quy định bắt buộc mới triển khai, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những việc cơ bản như chuẩn hóa GTIN, dữ liệu lô, nguồn gốc, chứng nhận và Hồ sơ số sản phẩm.

 Nguồn tham khảo: 

Nghị định về UID: https://bcp.cdnchinhphu.vn/334894974524682240/2026/9/29/372-2026-nd-cp-25092026-signed-trang-2-1-1790680027186980805518.pdf

Nghị định 37/2026/NĐ-CP : https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/01/37-1.signed.pdf