Truy xuất nguồn gốc phân bón: tự nguyện, nhưng doanh nghiệp nên chuẩn bị từ dữ liệu theo lô

Truy xuất nguồn gốc phân bón có bắt buộc không?

Theo danh mục phân loại rủi ro của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phân bón thuộc nhóm sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình. Vì vậy, theo quy định về truy xuất nguồn gốc hiện hành, phân bón không nằm trong nhóm bắt buộc truy xuất theo danh mục và lộ trình dành cho hàng hóa rủi ro cao. 

Nghị định 372/2026/NĐ-CP quy định việc định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc được khuyến khích thực hiện tự nguyện với hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và thấp. Nghị định này có hiệu lực từ 01/01/2027, vì vậy doanh nghiệp nên xem đây là khung pháp lý sắp áp dụng.

Tự nguyện về truy xuất không có nghĩa doanh nghiệp được miễn các nghĩa vụ quản lý chất lượng, công bố hợp quy, ghi nhãn hay lưu giữ hồ sơ theo quy định chuyên ngành. Doanh nghiệp cần đối chiếu quy định áp dụng cho sản phẩm và hoạt động cụ thể của mình.

Nội dungPhân bónThuốc bảo vệ thực vật
Phân loại trong danh mục của Bộ NN&MTNhóm rủi ro trung bìnhNhóm rủi ro cao
Truy xuất theo cơ chế quản lý rủi roĐược khuyến khích tự nguyệnThực hiện theo danh mục, lộ trình và hướng dẫn áp dụng
Quản lý chất lượngÁp dụng quy chuẩn và yêu cầu công bố hợp quy tương ứngÁp dụng yêu cầu quản lý riêng theo quy định chuyên ngành

Lưu ý: Bảng trên tóm tắt theo hướng phân loại rủi ro và truy xuất; không thay thế việc rà soát toàn bộ nghĩa vụ pháp lý của từng loại sản phẩm.

Quản lý phân bón thay đổi thế nào từ ngày 01/07/2026?

Từ ngày 01/07/2026, thủ tục kiểm tra nhà nước về chất lượng phân bón nhập khẩu trước thông quan được bãi bỏ theo Nghị quyết 66.19/2026/NQ-CP. Thay đổi này cắt giảm một thủ tục tiền kiểm, nhưng không đồng nghĩa phân bón được miễn các yêu cầu chất lượng và công bố hợp quy áp dụng. 

Cùng thời điểm, QCVN 106:2025/BNNMT về chất lượng phân bón bắt đầu có hiệu lực và thay thế QCVN 01-189:2019/BNNPTNT. Doanh nghiệp cần rà soát quy chuẩn, hồ sơ chất lượng và quy trình đánh giá sự phù hợp đang áp dụng cho sản phẩm của mình. 

Nội dungTrước 01/07/2026Từ 01/07/2026
Kiểm tra nhà nước chất lượng phân bón nhập khẩuThực hiện thủ tục kiểm tra trước thông quan theo quy định cũThủ tục kiểm tra nhà nước trước thông quan được bãi bỏ
Quy chuẩn chất lượngQCVN 01-189:2019/BNNPTNTQCVN 106:2025/BNNMT
Truy xuất theo nhóm rủi roTheo quy định hiện hànhPhân bón vẫn thuộc nhóm rủi ro trung bình; truy xuất được khuyến khích tự nguyện


Vì sao doanh nghiệp phân bón nên quản lý dữ liệu theo lô?

Ứng dụng QR/RFID vào quản trị sản xuất của doanh nghiệp

Truy xuất theo lô giúp doanh nghiệp biết sản phẩm nào được sản xuất hoặc nhập khẩu vào thời điểm nào, hồ sơ chất lượng tương ứng ra sao và lô hàng được phân phối đến đâu. Đây là nền tảng để phản hồi khiếu nại, kiểm tra thông tin hàng hóa và khoanh vùng khi phát hiện vấn đề.

Rủi ro hàng giả không chỉ nằm ở hàm lượng. Vụ việc tại Đắk Lắk cho thấy các doanh nghiệp liên quan nhập khẩu tổng cộng 555 tấn phân bón hữu cơ có nguồn gốc từ Bỉ nhưng đã bán ra thị trường 24.243,3 tấn phân bón mang thông tin xuất xứ Bỉ; cơ quan điều tra xác định 23.782 tấn không có nguồn gốc từ Bỉ. 

Thông tin này cho thấy việc chỉ in tên thương hiệu hoặc một mã QR chung trên bao bì chưa đủ để kiểm soát nguồn hàng. Doanh nghiệp cần quản lý được mối liên hệ giữa sản phẩm, lô hàng, hồ sơ chất lượng và dòng phân phối.

Nhu cầuDữ liệu nên quản lý
Tra cứu hồ sơ sản phẩmTên sản phẩm, thành phần, hàm lượng, nhà sản xuất hoặc nhập khẩu
Kiểm tra hồ sơ chất lượngQuyết định lưu hành, công bố hợp quy, kết quả thử nghiệm liên quan
Quản lý lôMã lô, ngày sản xuất hoặc nhập khẩu, hạn sử dụng, số lượng
Theo dõi phân phốiĐại lý nhận hàng, số lượng giao, thời điểm giao
Hỗ trợ thu hồi hoặc xử lý khiếu nạiLô liên quan, khu vực phân phối, đầu mối tiếp nhận thông tin

Các hồ sơ cần lưu và thời hạn lưu giữ phải được xác định theo quy định áp dụng cho từng hoạt động. Bảng trên là gợi ý quản trị dữ liệu, không phải danh mục hồ sơ pháp luật bắt buộc cho mọi doanh nghiệp.

Mã QR trên bao phân nên dẫn đến đâu?

Mã QR nên mở ra trang thông tin phù hợp với sản phẩm hoặc lô hàng, thay vì chỉ dẫn về trang chủ doanh nghiệp. Người quét cần nhìn thấy thông tin có ích để nhận diện hàng hóa và biết nơi liên hệ khi cần xác minh.

Một hồ sơ số có thể hiển thị:

  • Tên và loại phân bón.
  • Thành phần, hàm lượng và hướng dẫn sử dụng theo thông tin doanh nghiệp công bố.
  • Nhà sản xuất hoặc nhà nhập khẩu.
  • Số lô, ngày sản xuất hoặc nhập khẩu và hạn sử dụng, nếu có.
  • Thông tin hồ sơ chất lượng được doanh nghiệp phép công khai.
  • Hướng dẫn an toàn và đầu mối tiếp nhận phản ánh.

QR theo sản phẩm và QR theo lô phục vụ hai mục đích khác nhau. Một mã chung có thể dẫn đến thông tin cơ bản của dòng sản phẩm. Nếu doanh nghiệp muốn người mua tra cứu dữ liệu của một lô cụ thể, hệ thống phải gắn mã hoặc lựa chọn tra cứu đến đúng lô đó.

Mã QR tự nó không chứng minh hàng thật và không ngăn được việc sao chép mã. Hiệu quả xác minh phụ thuộc vào cách doanh nghiệp quản lý mã, cập nhật dữ liệu, kiểm soát phân phối và xử lý các lượt quét bất thường. Nếu cần xác thực ở cấp từng bao, doanh nghiệp nên thiết kế phương án định danh và xác thực riêng phù hợp với rủi ro, quy mô và chi phí vận hành.

Doanh nghiệp nên bắt đầu từ đâu?

Sản phẩm đi qua chuỗi phân phối

Không cần bắt đầu bằng việc in tem hàng loạt. Nên bắt đầu bằng việc rà soát dữ liệu sẵn có và thử quy trình trên một dòng sản phẩm bán chạy.

Bước 1: Chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm

Tập hợp tên thương mại, thành phần, hàm lượng, nhà sản xuất, thông tin lưu hành và hồ sơ chất lượng liên quan. Đối chiếu nội dung số với nhãn và tài liệu doanh nghiệp đang sử dụng.

Bước 2: Thiết lập mã lô và quy tắc ghi nhận

Quy định cách tạo mã lô, ai chịu trách nhiệm ghi nhận, dữ liệu nào cần cập nhật và cách sửa sai. Mã lô trên hệ thống cần khớp với mã được quản lý trên bao bì hoặc chứng từ liên quan.

Bước 3: Gắn hồ sơ với lô hàng

Liên kết mã lô với dữ liệu chất lượng, thời gian sản xuất hoặc nhập khẩu, số lượng và thông tin phân phối. Phạm vi dữ liệu nên phù hợp với yêu cầu pháp lý và năng lực thực tế, không thu thập thông tin chỉ để làm đầy hồ sơ.

Bước 4: Thử nghiệm với đại lý và người mua

Cho một nhóm đại lý hoặc khách hàng quét mã và kiểm tra xem thông tin có dễ đọc, dễ hiểu và hữu ích không. Ghi nhận các lỗi như mã không mở, sai lô, thông tin cũ hoặc thiếu hướng dẫn.

Bước 5: Mở rộng khi quy trình đã ổn định

Sau giai đoạn thử nghiệm, doanh nghiệp mới mở rộng sang sản phẩm hoặc kênh phân phối khác. Việc mở rộng cần đi cùng quy trình cập nhật, phân quyền và kiểm tra dữ liệu định kỳ.

Checkgo hỗ trợ doanh nghiệp phân bón như thế nào?

Checkgo có thể hỗ trợ doanh nghiệp số hóa thông tin sản phẩm, gắn hồ sơ với mã QR và tổ chức dữ liệu theo sản phẩm hoặc lô hàng. Tùy phạm vi triển khai, doanh nghiệp có thể kết hợp:

Nhu cầuHướng triển khai với Checkgo
Công khai thông tin sản phẩmTạo Hồ sơ số sản phẩm
Định danh sản phẩm hoặc lôDùng Checkgo ID theo phương án doanh nghiệp lựa chọn
Ghi nhận nhật ký và sự kiện trong chuỗi cung ứngXem xét Checkgo Trace theo quy trình thực tế
In tem hoặc mã QRPhối hợp Printgo để triển khai tem, nhãn phù hợp

Checkgo là công cụ hỗ trợ quản lý và chia sẻ dữ liệu. Nền tảng không thay thế quyết định lưu hành, công bố hợp quy, kết quả thử nghiệm hoặc các nghĩa vụ pháp lý khác của doanh nghiệp.

Doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng một Hồ sơ số sản phẩm tại checkgo.vn/tao-ho-so-so-san-pham hoặc liên hệ tư vấn tại checkgo.vn/lien-he. Hotline: 1900 633 313.

Kết luận

Phân bón thuộc nhóm rủi ro trung bình và truy xuất nguồn gốc được khuyến khích thực hiện tự nguyện theo cơ chế quản lý rủi ro. Từ ngày 01/07/2026, thủ tục kiểm tra nhà nước về chất lượng phân bón nhập khẩu trước thông quan được bãi bỏ; doanh nghiệp vẫn cần thực hiện các yêu cầu chất lượng, hợp quy và quản lý hồ sơ áp dụng cho sản phẩm.

Với doanh nghiệp, bước đi thực tế là chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm, quản lý mã lô và ghi nhận dòng phân phối trước khi mở rộng sang tem hoặc hệ thống phức tạp hơn. Khi dữ liệu được gắn đúng với hàng hóa và cập nhật có trách nhiệm, doanh nghiệp sẽ thuận lợi hơn trong việc trả lời đại lý, người mua và cơ quan quản lý.